ฉลาก ECO: กฎหมายใหม่ 2569 ที่ SME ต้องรู้ก่อนพิมพ์

ท่ามกลางกระแสความตื่นตัวด้านสิ่งแวดล้อมทั่วโลก ส่งผลให้ภาครัฐและผู้บริโภคหันมาให้ความสำคัญกับผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ประเด็นเรื่อง ฉลาก ECO: กฎหมายใหม่ 2569 ที่ SME ต้องรู้ก่อนพิมพ์ จึงกลายเป็นหัวข้อที่ผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ให้ความสนใจเป็นพิเศษ การทำความเข้าใจข้อเท็จจริงเกี่ยวกับกฎระเบียบด้านบรรจุภัณฑ์และฉลากสิ่งแวดล้อมจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อให้ธุรกิจสามารถปรับตัวและเตรียมความพร้อมได้อย่างถูกต้องทันท่วงที

ประเด็นสำคัญที่ผู้ประกอบการควรรู้

• ฉลาก ECO ไม่ใช่กฎหมายบังคับ: ฉลากเขียว หรือ Eco Label เป็นระบบที่ใช้เกณฑ์ความสมัครใจ เพื่อรับรองผลิตภัณฑ์ที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย ไม่ใช่ข้อบังคับทางกฎหมายใหม่ที่จะเริ่มใช้ในปี 2569
• กฎหมายใหม่ปี 2569 ที่ต้องจับตา: กฎหมายที่บังคับใช้จริงในวันที่ 1 มกราคม 2569 คือ “พระราชบัญญัติการจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน” ซึ่งมุ่งเน้นการจำกัดและห้ามใช้บรรจุภัณฑ์พลาสติกประเภทใช้ครั้งเดียวทิ้งบางชนิด
• ภาครัฐมีโครงการสนับสนุน: กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม (ส.อ.) มีโครงการสนับสนุน SME ในการยกระดับสินค้าและบริการสู่มาตรฐานสากลด้วยฉลากสิ่งแวดล้อมภายใต้โมเดลเศรษฐกิจ BCG โดยไม่มีค่าใช้จ่าย
• การสื่อสารที่ถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญ: การเลือกใช้ฉลากหรืออ้างอิงคุณสมบัติด้านสิ่งแวดล้อมบนบรรจุภัณฑ์ต้องเป็นไปตามข้อเท็จจริง เพื่อหลีกเลี่ยงการเข้าข่ายโฆษณาเกินจริงตามกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค
• การปรับตัวคือโอกาสทางธุรกิจ: การเปลี่ยนมาใช้บรรจุภัณฑ์ยั่งยืนและสื่อสารด้วยสติ๊กเกอร์รักษ์โลกที่ถูกต้อง ไม่เพียงแต่เป็นการปฏิบัติตามกฎหมาย แต่ยังช่วยสร้างความเชื่อมั่นและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

ไขข้อกระจ่าง: ฉลาก ECO และกฎหมายสิ่งแวดล้อม 2569

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยในหมู่ผู้ประกอบการคือการมองว่า ฉลาก ECO: กฎหมายใหม่ 2569 ที่ SME ต้องรู้ก่อนพิมพ์ เป็นข้อบังคับเดียวกัน ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว ทั้งสองเรื่องมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน การแยกแยะและทำความเข้าใจในแต่ละส่วนจะช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนกลยุทธ์ด้านบรรจุภัณฑ์และการตลาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ความหมายและหลักเกณฑ์ของฉลาก ECO

ฉลาก ECO หรือที่รู้จักกันในชื่อ “ฉลากเขียว” (Green Label) คือเครื่องหมายรับรองที่มอบให้กับผลิตภัณฑ์และบริการที่มีองค์ประกอบ กระบวนการผลิต การใช้งาน และการทิ้งทำลายที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยกว่าผลิตภัณฑ์ประเภทเดียวกันที่ไม่ได้รับการรับรอง แต่ยังคงไว้ซึ่งคุณภาพและมาตรฐานตามที่กำหนด

ลักษณะสำคัญของฉลาก ECO:

• ระบบสมัครใจ: ผู้ประกอบการสามารถยื่นขอการรับรองได้ตามความสมัครใจ ไม่ใช่ข้อบังคับทางกฎหมาย
• เปรียบเทียบภายในกลุ่มผลิตภัณฑ์: การประเมินจะพิจารณาเปรียบเทียบผลกระทบสิ่งแวดล้อมกับผลิตภัณฑ์อื่นในกลุ่มเดียวกัน เช่น กระดาษรีไซเคิลเทียบกับกระดาษทั่วไป
• ครอบคลุมตลอดวงจรชีวิต: เกณฑ์การพิจารณาจะมองตั้งแต่การได้มาซึ่งวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง การใช้งาน ไปจนถึงการจัดการหลังหมดอายุการใช้งาน
• พิจารณาด้านสังคม: นอกจากมิติด้านสิ่งแวดล้อมแล้ว มาตรฐานยังอาจรวมถึงการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน การจ้างงานที่เป็นธรรม และความสัมพันธ์กับชุมชน

การนำฉลาก ECO มาใช้บนผลิตภัณฑ์โดยไม่ผ่านการรับรองที่ถูกต้อง อาจมีความเสี่ยงที่จะเข้าข่ายการโฆษณาเกินจริง ซึ่งผิดต่อพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และอาจส่งผลเสียต่อความน่าเชื่อถือของแบรนด์

กฎหมายที่บังคับใช้จริง: พ.ร.บ. การจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน

สำหรับกฎหมายสิ่งแวดล้อมฉบับใหม่ที่จะมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการในวันที่ 1 มกราคม 2569 คือ พระราชบัญญัติการจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน กฎหมายฉบับนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อผู้ประกอบการ SME ที่ใช้บรรจุภัณฑ์พลาสติก โดยมีสาระสำคัญคือการห้ามผลิต นำเข้า หรือจำหน่ายบรรจุภัณฑ์พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง (Single-use Plastics) บางรายการ เพื่อลดปริมาณขยะและส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียน

รายการบรรจุภัณฑ์ที่ถูกห้ามตามกฎหมายปี 2569:

1. ถุงพลาสติกหูหิ้วที่มีความหนาน้อยกว่า 36 ไมครอน
2. หลอดพลาสติก (ยกเว้นกรณีจำเป็นทางการแพทย์)
3. แก้วน้ำพลาสติกชนิดบาง
4. ช้อนและส้อมพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว
5. กล่องโฟมบรรจุอาหาร 100%

กฎหมายฉบับนี้มีบทลงโทษที่ชัดเจนสำหรับผู้ฝ่าฝืน ซึ่งรวมถึงโทษปรับ ดังนั้น ผู้ประกอบการ SME จึงจำเป็นต้องวางแผนปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ให้สอดคล้องกับข้อกำหนดล่วงหน้า เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ

ฉลากสิ่งแวดล้อมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องสำหรับธุรกิจสายกรีน

นอกเหนือจากฉลาก ECO แล้ว ยังมีฉลากสิ่งแวดล้อมอื่นๆ ที่เป็นที่ยอมรับและมีความสำคัญต่อการสื่อสารกับผู้บริโภคในปัจจุบัน การทำความเข้าใจฉลากเหล่านี้จะช่วยให้ SME สามารถเลือกใช้เครื่องมือที่เหมาะสมในการสร้างจุดเด่นให้กับผลิตภัณฑ์และแบรนด์ของตนเองได้

การเลือกใช้ฉลากเหล่านี้ควรพิจารณาจากคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์และเป้าหมายของแบรนด์ เช่น หากผลิตภัณฑ์มีการปรับปรุงกระบวนการผลิตเพื่อลดการปล่อยคาร์บอนอย่างชัดเจน “ฉลากลดโลกร้อน” ก็อาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมในการสื่อสารความสำเร็จดังกล่าว

โอกาสและการสนับสนุนสำหรับ SME สู่มาตรฐานสากล

การปรับตัวตามกฎระเบียบและเทรนด์ด้านสิ่งแวดล้อมอาจดูเป็นความท้าทายสำหรับ SME แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นโอกาสในการสร้างความแตกต่างและเข้าถึงตลาดใหม่ๆ ที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืน นอกจากนี้ ภาครัฐยังได้จัดทำโครงการเพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการในการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้

โครงการยกระดับธุรกิจ SME ด้วยโมเดลเศรษฐกิจ BCG

กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม (ส.อ.) ได้จัดกิจกรรม “ยกระดับสินค้าและบริการสู่สากลด้วยฉลากสิ่งแวดล้อม (Eco Label)” ภายใต้โครงการยกระดับธุรกิจ SME ด้วยโมเดลเศรษฐกิจ BCG ประจำปีงบประมาณ 2569 โครงการนี้มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาขีดความสามารถของผู้ประกอบการไทยให้สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้อย่างยั่งยืน

รายละเอียดโครงการที่น่าสนใจ:

• กลุ่มเป้าหมาย: เปิดรับผู้ประกอบการ MSME (ขนาดกลาง, ย่อม, และรายย่อย) ในทุกสาขาอุตสาหกรรม รวมถึงวิสาหกิจขนาดใหญ่ จำนวน 20 กิจการ
• พื้นที่ดำเนินการ: ครอบคลุมกรุงเทพมหานคร, สมุทรปราการ, นนทบุรี, ปทุมธานี, พระนครศรีอยุธยา, สระบุรี และพื้นที่อื่นตามที่ ส.อ. เห็นชอบ
• กิจกรรมหลัก:
  • ส่งเสริมการผลิตตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)
  • ให้คำปรึกษาและประเมินค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผลิตภัณฑ์ (Carbon Footprint of Product: CFP)
• ประโยชน์ที่ได้รับ: ผู้เข้าร่วมโครงการจะได้รับการสนับสนุนในการเตรียมความพร้อมเพื่อขอรับรองฉลากสิ่งแวดล้อมต่างๆ ซึ่งช่วยเพิ่มมูลค่าให้สินค้าและสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

ทิศทางการพิมพ์ฉลากและบรรจุภัณฑ์แห่งอนาคต

แนวโน้มด้านการพิมพ์ฉลากและบรรจุภัณฑ์กำลังมุ่งหน้าสู่ความยั่งยืนอย่างเต็มรูปแบบ โดยได้รับอิทธิพลจากกฎระเบียบสากล เช่น EU Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) และเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ของประเทศไทยภายในปี พ.ศ. 2593

เทรนด์สำคัญที่ SME ควรจับตามอง:

• วัสดุที่รีไซเคิลได้ง่าย (Mono-material): การเลือกใช้วัสดุชนิดเดียวสำหรับบรรจุภัณฑ์ ทำให้กระบวนการรีไซเคิลง่ายและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
• การสื่อสารด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล: การใช้ QR Code บนฉลากสินค้าเพื่อเชื่อมโยงไปยังข้อมูลเพิ่มเติม เช่น แหล่งที่มาของวัตถุดิบ, วิธีการรีไซเคิล, หรือข้อมูลคาร์บอนฟุตพริ้นท์ เพื่อสร้างความโปร่งใสและให้ความรู้แก่ผู้บริโภค
• การออกแบบเพื่อสิ่งแวดล้อม (Eco-design): การออกแบบฉลากและบรรจุภัณฑ์โดยคำนึงถึงการลดการใช้วัสดุ การลดน้ำหนัก และการง่ายต่อการแยกชิ้นส่วนเพื่อนำไปรีไซเคิล
• หมึกพิมพ์และกาวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม: การเลือกใช้หมึกพิมพ์ฐานน้ำ (Water-based ink) หรือหมึกจากถั่วเหลือง (Soy ink) และกาวที่สามารถย่อยสลายได้หรือไม่เป็นอุปสรรคต่อกระบวนการรีไซเคิล

คำแนะนำเชิงปฏิบัติสำหรับ SME ก่อนตัดสินใจพิมพ์ฉลาก

เพื่อเตรียมความพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงและใช้ประโยชน์จากเทรนด์รักษ์โลกได้อย่างเต็มที่ ผู้ประกอบการ SME ควรพิจารณาดำเนินการตามขั้นตอนต่อไปนี้ ก่อนที่จะตัดสินใจลงทุนในการออกแบบและพิมพ์ฉลากสินค้ารูปแบบใหม่

1. ตรวจสอบคุณสมบัติผลิตภัณฑ์อย่างละเอียด: ประเมินผลิตภัณฑ์และกระบวนการผลิตของตนเองตามความเป็นจริง ว่ามีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ของฉลากสิ่งแวดล้อมประเภทใดหรือไม่ การกล่าวอ้างคุณสมบัติที่ไม่มีอยู่จริงอาจนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมายได้
2. ศึกษาข้อกำหนดของฉลากแต่ละประเภท: ทำความเข้าใจหลักเกณฑ์และเงื่อนไขของฉลากที่สนใจ เช่น ฉลากเขียว, ฉลากลดโลกร้อน เพื่อเลือกฉลากที่สอดคล้องกับจุดแข็งของผลิตภัณฑ์มากที่สุด
3. วางแผนปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ล่วงหน้า: เริ่มสำรวจและทดสอบวัสดุบรรจุภัณฑ์ทางเลือกที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น พลาสติกชีวภาพ, กระดาษรีไซเคิล, หรือวัสดุที่ย่อยสลายได้ เพื่อให้พร้อมต่อ พ.ร.บ. การจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืนในปี 2569
4. ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ: ติดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (TGO) หรือสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) เพื่อขอข้อมูลล่าสุดและคำแนะนำที่ถูกต้อง
5. เข้าร่วมโครงการสนับสนุนจากภาครัฐ: สมัครเข้าร่วมโครงการ BCG ของกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม หรือโครงการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อรับการสนับสนุนด้านความรู้และเงินทุนในการปรับปรุงธุรกิจ

สรุปและแนวทางการเตรียมความพร้อมด้านการพิมพ์

โดยสรุป ประเด็น ฉลาก ECO: กฎหมายใหม่ 2569 ที่ SME ต้องรู้ก่อนพิมพ์ ชี้ให้เห็นว่า แม้ฉลาก ECO จะเป็นระบบสมัครใจ แต่กฎหมายที่บังคับใช้จริงอย่าง พ.ร.บ. การจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ผู้ประกอบการ SME ไม่อาจมองข้าม การปรับตัวเชิงรุกโดยหันมาใช้บรรจุภัณฑ์ยั่งยืนและสื่อสารคุณค่าด้านสิ่งแวดล้อมผ่านฉลากที่ถูกต้อง ไม่เพียงแต่จะช่วยให้ธุรกิจดำเนินไปได้อย่างราบรื่นตามกฎหมาย แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นจากผู้บริโภคและเพิ่มศักยภาพการแข่งขันในตลาดที่ยั่งยืน

การเตรียมความพร้อมไม่ได้จำกัดอยู่แค่การปรับเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ แต่ยังรวมถึงการเลือกผู้ผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ที่เข้าใจมาตรฐานและเทรนด์ด้านความยั่งยืน เพื่อให้ฉลากและบรรจุภัณฑ์ของคุณสะท้อนภาพลักษณ์ของแบรนด์ได้อย่างสมบูรณ์

สำหรับผู้ประกอบการที่กำลังมองหาโรงงานผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ครบวงจร GIANT PRINT พร้อมให้บริการออกแบบและผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ทุกรูปแบบ ตั้งแต่ฉลากสินค้า, สติ๊กเกอร์รักษ์โลก, สกรีนแก้วกาแฟ, ไปจนถึงบรรจุภัณฑ์ต่างๆ ด้วยเครื่องพิมพ์มาตรฐานสากลและวัสดุชั้นนำ ทีมงานมืออาชีพพร้อมให้คำแนะนำปรึกษาเพื่อสร้างสรรค์ชิ้นงานที่ตอบโจทย์ธุรกิจของคุณในยุคแห่งความยั่งยืน

สามารถศึกษาข้อมูลและผลงานเพิ่มเติมได้ที่ FACEBOOK PAGE, LINE, และ TIKTOK

ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม
ที่อยู่: 269 หมู่ 12 ถ. มิตรภาพ ตำบล เมืองเก่า อำเภอเมืองขอนแก่น ขอนแก่น 40000
เบอร์โทรศัพท์: 082-2262660
อีเมล: [email protected]