ฉลากสินค้าต้องมีอะไรบ้าง? Checklist ตามกฎหมาย อัปเดต 2569

การจัดทำฉลากสินค้าเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะกลุ่มธุรกิจ SME ไม่สามารถมองข้ามได้ การทราบว่า ฉลากสินค้าต้องมีอะไรบ้าง? Checklist ตามกฎหมาย อัปเดต 2569 จึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เนื่องจากฉลากสินค้าไม่ได้เป็นเพียงสิ่งที่ให้ข้อมูลแก่ผู้บริโภคเท่านั้น แต่ยังเป็นข้อบังคับทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับหน่วยงานภาครัฐ เช่น สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) การออกแบบฉลากให้ถูกต้องครบถ้วนตามกฎหมายจึงช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้กับแบรนด์และป้องกันความเสี่ยงจากการถูกลงโทษปรับได้

ภาพรวมความสำคัญของฉลากสินค้า

• การปฏิบัติตามกฎหมาย: ฉลากสินค้าที่มีข้อมูลครบถ้วนตามประกาศของ อย. และ สคบ. เป็นข้อบังคับทางกฎหมายที่ผู้ผลิตและผู้จัดจำหน่ายต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด
• ความปลอดภัยของผู้บริโภค: ข้อมูลสำคัญบนฉลาก เช่น ส่วนประกอบ, วันหมดอายุ, และข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร ช่วยให้ผู้บริโภคตัดสินใจเลือกซื้อและบริโภคสินค้าได้อย่างปลอดภัย
• การสร้างความน่าเชื่อถือ: ฉลากที่ชัดเจนและถูกต้องสะท้อนถึงความเป็นมืออาชีพและความใส่ใจของผู้ประกอบการ ทำให้ผู้บริโภคเกิดความมั่นใจในคุณภาพและมาตรฐานของสินค้า
• การป้องกันบทลงโทษ: การจัดทำฉลากที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนดอาจนำไปสู่บทลงโทษทางกฎหมาย ซึ่งมีทั้งโทษปรับเป็นเงินจำนวนมากและโทษจำคุก

ฉลากสินค้าทำหน้าที่เป็นสื่อกลางในการสื่อสารข้อมูลที่จำเป็นระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภค ถือเป็นองค์ประกอบแรกที่ผู้บริโภคใช้ในการพิจารณาและตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะสินค้าประเภทอาหาร เครื่องสำอาง และสินค้าอุปโภคบริโภคต่างๆ ที่มีผลโดยตรงต่อสุขภาพและความปลอดภัย ดังนั้น การให้ความสำคัญกับการระบุข้อมูลบนฉลากให้ถูกต้องและครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด จึงเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบหลักของผู้ประกอบการทุกคน การทำความเข้าใจข้อกำหนดล่าสุดสำหรับปี 2569 จะช่วยให้ธุรกิจสามารถเตรียมตัวและปรับเปลี่ยนการดำเนินงานได้อย่างทันท่วงที หลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต และยังเป็นการยกระดับมาตรฐานของผลิตภัณฑ์ให้เป็นที่ยอมรับในตลาดอีกด้วย

หลักเกณฑ์ทั่วไปของฉลากสินค้าตามกฎหมาย

ตามประกาศของหน่วยงานที่กำกับดูแล เช่น สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ได้กำหนดองค์ประกอบพื้นฐานที่ต้องปรากฏบนฉลากสินค้าอุปโภคบริโภคไว้อย่างชัดเจน เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับข้อมูลที่เพียงพอต่อการตัดสินใจและเพื่อความปลอดภัยสูงสุด โดยสามารถแบ่งข้อมูลออกเป็นสองส่วนหลักๆ ได้แก่ ข้อมูลพื้นฐาน และข้อมูลเพื่อความปลอดภัย

ข้อมูลพื้นฐานที่ต้องระบุบนบรรจุภัณฑ์

ข้อมูลในส่วนนี้เป็นรายละเอียดเบื้องต้นที่บ่งบอกถึงตัวตนและลักษณะของผลิตภัณฑ์ ซึ่งประกอบด้วย:

• ชื่อสินค้า: ต้องใช้ชื่อที่สื่อถึงผลิตภัณฑ์อย่างชัดเจนและไม่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญของสินค้า สามารถจัดวางตำแหน่งได้ตามความเหมาะสมของการออกแบบ และสามารถมีชื่อทางการค้าหรือโลโก้เป็นภาษาอังกฤษได้
• ชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิต/ผู้นำเข้า/ผู้จัดจำหน่าย: ต้องระบุชื่อและที่อยู่ของผู้ที่รับผิดชอบต่อผลิตภัณฑ์นั้นๆ อย่างชัดเจน พร้อมเบอร์โทรศัพท์ที่สามารถติดต่อได้ เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถสอบถามข้อมูลหรือร้องเรียนได้
• ปริมาณสุทธิ: ต้องแสดงน้ำหนัก ปริมาตร หรือจำนวนของสินค้าเป็นหน่วยมาตรฐานสากล เช่น กรัม (g), กิโลกรัม (kg), มิลลิลิตร (ml), ลิตร (l) เพื่อให้ผู้บริโภคเปรียบเทียบความคุ้มค่าได้
• วันเดือนปีที่ผลิต และวันหมดอายุ: เป็นข้อมูลที่สำคัญอย่างยิ่ง ต้องระบุ “วันที่ผลิต” และ “วันที่ควรบริโภคก่อน” หรือ “วันหมดอายุ” ให้ชัดเจนและมองเห็นได้ง่าย สำหรับสินค้าที่มีอายุการเก็บรักษาสั้น ต้องระบุข้อความเตือนให้ชัดเจนตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข
• เลขสารบบอาหาร (เลข อย.): สำหรับสินค้าประเภทอาหารและเครื่องดื่มที่ควบคุมโดยกฎหมาย จะต้องแสดงเลขสารบบอาหาร 13 หลักในกรอบเครื่องหมาย อย. อย่างชัดเจน เพื่อยืนยันว่าผลิตภัณฑ์นั้นผ่านการพิจารณาจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาแล้ว

ข้อมูลสำคัญเพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค

ข้อมูลกลุ่มนี้มุ่งเน้นที่การให้รายละเอียดเกี่ยวกับส่วนประกอบและวิธีใช้ เพื่อป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นกับผู้บริโภค

• รายการส่วนประกอบ (Ingredients): ต้องระบุส่วนประกอบทั้งหมดในผลิตภัณฑ์ โดยเรียงลำดับจากปริมาณมากที่สุดไปน้อยที่สุด ซึ่งช่วยให้ผู้บริโภคทราบว่าผลิตภัณฑ์ทำมาจากอะไร
• ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร (Allergen Information): เป็นข้อบังคับที่สำคัญอย่างยิ่ง ต้องแสดงข้อความเกี่ยวกับสารก่อภูมิแพ้ที่ใช้เป็นส่วนประกอบอย่างชัดเจน เช่น “มีส่วนประกอบของถั่วเหลือง, นม, ไข่, กลูเตน, หอย, หมึก” หรือผลิตภัณฑ์จากวัตถุดิบดังกล่าว โดยอาจแสดงเป็นข้อความแยกหรือทำตัวหนาในรายการส่วนประกอบ
• วัตถุเจือปนอาหาร (Food Additives): หากมีการใช้วัตถุเจือปน เช่น สารกันบูด, สีผสมอาหาร, หรือสารให้ความหวาน ต้องระบุชื่อของสารนั้นๆ ลงบนฉลากด้วย
• ข้อมูลโภชนาการ (Nutrition Facts): สินค้าอาหารบางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด ต้องแสดงกรอบข้อมูลโภชนาการ ซึ่งระบุปริมาณพลังงาน, โปรตีน, คาร์โบไฮเดรต, ไขมัน, น้ำตาล, และโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค
• วิธีการเก็บรักษา: ควรมีคำแนะนำในการเก็บรักษาสินค้าเพื่อคงคุณภาพไว้ได้ดีที่สุด เช่น “ควรเก็บในที่แห้งและเย็น” หรือ “หลังจากเปิดแล้วควรเก็บในตู้เย็น”
• วิธีใช้และคำเตือน: สำหรับสินค้าที่ต้องมีวิธีใช้เฉพาะหรือมีข้อควรระวัง ต้องระบุข้อมูลดังกล่าวให้ชัดเจน เช่น วิธีการเตรียมอาหาร หรือคำเตือนสำหรับสินค้าที่อาจเป็นอันตรายต่อเด็ก
• ข้อความกล่าวอ้างสรรพคุณ (Claims): ห้ามกล่าวอ้างสรรพคุณเกินจริง เช่น การรักษาโรค หรือการันตีผลลัพธ์ที่ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ การกล่าวอ้างใดๆ ต้องสามารถพิสูจน์ได้

การแสดงข้อมูลบนฉลากอย่างครบถ้วนและเป็นจริง ไม่เพียงแต่เป็นการปฏิบัติตามกฎหมาย แต่ยังเป็นการแสดงความรับผิดชอบต่อผู้บริโภค ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการสร้างแบรนด์ที่ยั่งยืน

ข้อกำหนดเฉพาะและแนวโน้มสำหรับปี 2569

นอกเหนือจากข้อกำหนดพื้นฐานแล้ว ผู้ประกอบการควรติดตามแนวโน้มและข้อบังคับใหม่ๆ ที่คาดว่าจะมีความสำคัญมากขึ้นในปี 2569 เพื่อเตรียมความพร้อมและปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง ซึ่งจะช่วยสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันและตอบสนองต่อความต้องการของตลาดโลก

กฎหมายบรรจุภัณฑ์ยั่งยืน

กระแสความใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อมทั่วโลกกำลังผลักดันให้เกิดกฎระเบียบด้านบรรจุภัณฑ์ที่ยั่งยืน (Sustainable Packaging) มากขึ้น คาดว่าภายในปี 2569 ประเทศไทยจะมีการบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้อย่างจริงจังมากขึ้น ผู้ประกอบการจึงควรเตรียมตัวในประเด็นต่อไปนี้:

• การเลือกใช้วัสดุ: พิจารณาเลือกใช้วัสดุบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น วัสดุที่สามารถย่อยสลายได้ทางชีวภาพ, วัสดุรีไซเคิล หรือวัสดุที่ลดการใช้พลาสติกลง
• การแสดงข้อมูลการรีไซเคิล: ฉลากสินค้าอาจต้องระบุสัญลักษณ์หรือข้อมูลที่บ่งบอกวิธีการจัดการบรรจุภัณฑ์หลังการใช้งาน เช่น สัญลักษณ์รีไซเคิล หรือคำแนะนำในการแยกขยะ
• การลดขนาดบรรจุภัณฑ์: การออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้มีขนาดเหมาะสมกับตัวสินค้า เพื่อลดปริมาณขยะที่ไม่จำเป็น เป็นอีกหนึ่งแนวทางที่สอดคล้องกับเทรนด์ความยั่งยืน

การส่งเสริมบาร์โค้ดมาตรฐานสากล GS1

กรมส่งเสริมอุตสาหกรรมและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำลังผลักดันให้ผู้ประกอบการไทยหันมาใช้บาร์โค้ดมาตรฐานสากล GS1 (Global Standards 1) มากขึ้น เพื่อยกระดับมาตรฐานสินค้าให้สามารถแข่งขันในตลาดสากลได้ การมีบาร์โค้ด GS1 บนฉลากสินค้าไม่เพียงแต่ช่วยให้การจัดการสต็อกสินค้าและกระบวนการโลจิสติกส์มีประสิทธิภาพ แต่ยังสร้างความน่าเชื่อถือและเปิดโอกาสในการนำสินค้าไปวางจำหน่ายในห้างสรรพสินค้าชั้นนำและส่งออกไปยังต่างประเทศอีกด้วย

บทลงโทษหากฉลากสินค้าไม่เป็นไปตามข้อกำหนด

การละเลยไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดทางกฎหมายเกี่ยวกับการแสดงข้อมูลบนฉลากสินค้า ถือเป็นความผิดและมีบทลงโทษที่ชัดเจน ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 มาตรา 52 ได้ระบุไว้ว่า ผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายที่ไม่จัดทำฉลากสินค้าให้ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ซึ่งบทลงโทษนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญที่ภาครัฐมอบให้กับการคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภคในการรับรู้ข้อมูลที่ถูกต้องและปลอดภัย ดังนั้น ผู้ประกอบการจึงไม่ควรมองข้ามความสำคัญของการตรวจสอบความถูกต้องของฉลากสินค้าก่อนนำออกจำหน่ายโดยเด็ดขาด

สรุป Checklist ฉลากสินค้าฉบับสมบูรณ์ ปี 2569

เพื่อให้ง่ายต่อการตรวจสอบและนำไปปรับใช้ นี่คือตารางสรุปรายการข้อมูลที่ต้องมีบนฉลากสินค้าตามกฎหมายล่าสุด

ออกแบบและพิมพ์ฉลากสินค้าให้ถูกต้องกับผู้เชี่ยวชาญ

การออกแบบฉลากสินค้าให้ถูกต้องตามข้อกฎหมายและมีความสวยงามดึงดูดใจผู้บริโภคไปพร้อมกัน อาจเป็นเรื่องท้าทายสำหรับผู้ประกอบการหลายราย การเลือกใช้บริการจากผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบและผลิตสื่อสิ่งพิมพ์จึงเป็นทางออกที่ช่วยประหยัดเวลาและลดความเสี่ยงจากข้อผิดพลาดได้

ที่ GIANT PRINT เราคือโรงงานผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ครบวงจรที่พร้อมให้บริการออกแบบและผลิตฉลากสินค้า สติ๊กเกอร์ และสื่อส่งเสริมการขายทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นสกรีนแก้วกาแฟ, นามบัตร, บัตรสะสมแต้ม, เมนูอาหาร, หรือโบรชัวร์ ด้วยเครื่องพิมพ์มาตรฐานระดับสากลและวัสดุคุณภาพสูง พร้อมทีมงานมืออาชีพที่พร้อมให้คำปรึกษาเพื่อให้ผลงานของคุณถูกต้องตามข้อกำหนดและโดดเด่นในตลาด ตอบโจทย์ความต้องการของธุรกิจ SME และลูกค้าทุกระดับ

ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม

ที่อยู่: ห้างหุ้นส่วนจำกัด ไจแอนท์ ปริ้น 44 หมู่ 14 ถนน ศรีจันทร์ ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น ขอนแก่น 40000

เบอร์โทรศัพท์ติดต่อ: 082-2262660

Email: [email protected]

ติดตามผลงานและโปรโมชันได้ที่: FACEBOOK PAGE | LINE | TIKTOK