เช็กลิสต์ฉลาก อย.: 5 จุดที่ SME ต้องมีบนสินค้าอาหาร

สำหรับผู้ประกอบการธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ในอุตสาหกรรมอาหาร การออกแบบและผลิตสินค้าที่มีคุณภาพเป็นเพียงจุดเริ่มต้น ความท้าทายที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือการปฏิบัติตามข้อบังคับทางกฎหมาย โดยเฉพาะเรื่องฉลากสินค้า ซึ่งทำหน้าที่เป็นเหมือนบัตรประจำตัวของผลิตภัณฑ์ การจัดทำฉลากให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ไม่เพียงแต่เป็นการปฏิบัติตามกฎหมาย แต่ยังเป็นการสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคและเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างแบรนด์ให้เติบโตอย่างยั่งยืน

สรุปประเด็นสำคัญที่ควรรู้

• ฉลากอาหารที่ถูกต้องตามกฎหมายของ อย. ต้องแสดงข้อมูลภาคบังคับอย่างน้อย 5 ส่วนหลักบนบรรจุภัณฑ์ เพื่อให้ข้อมูลที่ครบถ้วนแก่ผู้บริโภค
• เลขสารบบอาหาร 13 หลัก คือเครื่องหมายที่ยืนยันว่าผลิตภัณฑ์นั้นได้ผ่านกระบวนการพิจารณาด้านความปลอดภัยตามมาตรฐานของ อย. แล้ว
• การระบุข้อมูลผู้ผลิต ส่วนประกอบสำคัญ และคำเตือนสำหรับผู้แพ้อาหาร เป็นการแสดงความรับผิดชอบและสร้างความโปร่งใสให้กับแบรนด์
• การละเลยข้อบังคับด้านฉลากอาหารอาจส่งผลให้เกิดปัญหาทางกฎหมาย ถูกเรียกคืนสินค้า และทำลายความน่าเชื่อถือของแบรนด์ในระยะยาว
• ผู้ประกอบการ SME สามารถเข้าถึงข้อมูล ตัวอย่างฉลาก และใช้ระบบออนไลน์ในการยื่นขอเลข อย. เพื่ออำนวยความสะดวกและลดขั้นตอนที่ซับซ้อน

ความท้าทายในการสร้างแบรนด์อาหารและบทบาทของฉลาก อย.

การเริ่มต้นสร้างแบรนด์อาหารในยุคปัจจุบันเต็มไปด้วยการแข่งขัน ผู้ประกอบการหน้าใหม่จำนวนมากมักมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาสูตรอาหาร การตลาด และการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่สวยงาม จนอาจมองข้ามรายละเอียดที่สำคัญอย่าง “ฉลากสินค้า” ซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกฎหมายอย่างเข้มงวด การทำความเข้าใจเกี่ยวกับ เช็กลิสต์ฉลาก อย.: 5 จุดที่ SME ต้องมีบนสินค้าอาหาร จึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะฉลากไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่สำหรับแสดงชื่อแบรนด์และรูปภาพสินค้าเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญที่ผู้บริโภคใช้ในการตัดสินใจซื้อและเป็นเครื่องมือที่หน่วยงานภาครัฐใช้ในการคุ้มครองความปลอดภัยของผู้บริโภค

ความสำคัญของฉลากที่ถูกต้องตามกฎหมายนั้นมีหลายมิติ ประการแรกคือการปฏิบัติตามข้อบังคับของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ซึ่งกำหนดให้อาหารที่ผลิตเพื่อจำหน่ายในภาชนะบรรจุต้องมีฉลากภาษาไทยที่แสดงข้อมูลจำเป็นอย่างครบถ้วนและชัดเจน การไม่ปฏิบัติตามอาจนำไปสู่บทลงโทษทางกฎหมาย ตั้งแต่การปรับไปจนถึงการสั่งพักใช้ใบอนุญาต ประการที่สองคือการสร้างความไว้วางใจให้กับลูกค้า ในยุคที่ผู้บริโภคใส่ใจสุขภาพและต้องการความโปร่งใสมากขึ้น การให้ข้อมูลที่ครบถ้วนบนฉลาก เช่น ส่วนประกอบ ข้อมูลโภชนาการ และข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร จะช่วยให้ลูกค้ารู้สึกมั่นใจในคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ ซึ่งส่งผลดีต่อภาพลักษณ์ของแบรนด์โดยตรง

สำหรับผู้ประกอบการ SME ที่อาจมีทรัพยากรจำกัด การศึกษาข้อกำหนดเหล่านี้ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดความเสี่ยงและต้นทุนที่อาจเกิดขึ้นจากการแก้ไขฉลากในภายหลัง การออกแบบฉลากที่สอดคล้องกับกฎหมายตั้งแต่ครั้งแรกจึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า ช่วยให้กระบวนการผลิตและจัดจำหน่ายเป็นไปอย่างราบรื่น และเป็นก้าวแรกที่มั่นคงในการสร้างแบรนด์อาหารให้เป็นที่ยอมรับในตลาด

เจาะลึก: เช็กลิสต์ฉลาก อย.: 5 จุดที่ SME ต้องมีบนสินค้าอาหาร

เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถออกแบบและพิมพ์ฉลากสินค้าได้อย่างถูกต้อง สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้กำหนดองค์ประกอบหลักที่ต้องแสดงบนฉลากอาหารไว้อย่างชัดเจน ซึ่งสามารถสรุปเป็นเช็กลิสต์ 5 ข้อที่ต้องตรวจสอบก่อนนำสินค้าออกจำหน่าย ดังนี้

1. ข้อมูลระบุผลิตภัณฑ์: ชื่ออาหารและเลขสารบบอาหาร 13 หลัก

ส่วนแรกและสำคัญที่สุดคือข้อมูลที่บ่งบอกว่าผลิตภัณฑ์นี้คืออะไรและผ่านการรับรองแล้วหรือไม่ ประกอบด้วยสองส่วนหลัก:

ชื่ออาหาร: ต้องเป็นชื่อที่สื่อถึงผลิตภัณฑ์อย่างตรงไปตรงมาและไม่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิด อาจเป็นชื่อทางการค้าที่จดทะเบียน หรือชื่อทั่วไปที่ผู้บริโภคเข้าใจได้ง่าย การตั้งชื่อที่เกินจริงหรือทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญของอาหารถือว่าขัดต่อข้อบังคับ

เลขสารบบอาหาร (เลข อย.): เป็นตัวเลข 13 หลักที่เปรียบเสมือนเลขประจำตัวของผลิตภัณฑ์อาหารนั้นๆ ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ได้ผ่านการพิจารณาด้านความปลอดภัยจาก อย. เป็นที่เรียบร้อยแล้ว โครงสร้างของเลข 13 หลักนี้มีความหมายซ่อนอยู่ ได้แก่

• กลุ่มที่ 1 (2 หลักแรก): ตัวเลขจังหวัดที่ตั้งของสถานที่ผลิตหรือนำเข้า
• กลุ่มที่ 2 (หลักที่ 3): สถานะของสถานที่ผลิตหรือนำเข้า (เช่น เลข 1 หมายถึง สถานที่ผลิตที่ได้รับอนุญาตจาก อย.)
• กลุ่มที่ 3 (5 หลักถัดมา): เลขที่สถานที่ผลิตหรือนำเข้าที่ได้รับอนุญาต
• กลุ่มที่ 4 (2 หลักถัดมา): หน่วยงานที่ออกเลขสารบบอาหาร
• กลุ่มที่ 5 (3 หลักสุดท้าย): ลำดับที่ของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาต ณ สถานที่ผลิตนั้นๆ

การแสดงเลข อย. อย่างชัดเจนบนฉลากจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะเป็นปัจจัยแรกๆ ที่ผู้บริโภคใช้พิจารณาเพื่อความมั่นใจในมาตรฐานและความปลอดภัยของสินค้า

2. ข้อมูลผู้รับผิดชอบ: สร้างความโปร่งใสและตรวจสอบได้

เพื่อสร้างความโปร่งใสและให้ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบย้อนกลับไปยังผู้ผลิตหรือผู้จัดจำหน่ายได้หากมีปัญหาเกิดขึ้น ข้อบังคับฉลากอาหารกำหนดให้ต้องระบุชื่อและที่อยู่ของผู้รับผิดชอบผลิตภัณฑ์อย่างชัดเจน ได้แก่

• ผู้ผลิต: ระบุชื่อและที่ตั้งของโรงงานหรือสถานที่ผลิตสินค้า
• ผู้จัดจำหน่าย: ในกรณีที่ผู้จัดจำหน่ายไม่ใช่ผู้ผลิต ต้องระบุชื่อและที่ตั้งของผู้จัดจำหน่ายด้วย
• ผู้นำเข้า: สำหรับสินค้าที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ ต้องระบุชื่อและที่อยู่ของผู้นำเข้า พร้อมทั้งระบุประเทศผู้ผลิตอย่างชัดเจน

ข้อมูลส่วนนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการคุ้มครองผู้บริโภค เพราะหากเกิดกรณีสินค้ามีปัญหา เช่น การปนเปื้อน หรือข้อมูลบนฉลากไม่ถูกต้อง ผู้บริโภคและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะสามารถติดตามและดำเนินการกับผู้รับผิดชอบได้โดยตรง

3. รายการส่วนประกอบ: ข้อมูลสำคัญสำหรับผู้บริโภค

ข้อมูลส่วนประกอบเป็นส่วนที่ผู้บริโภคจำนวนมากให้ความสำคัญ โดยเฉพาะผู้ที่มีข้อจำกัดด้านอาหารหรือมีอาการแพ้อาหาร กฎหมายกำหนดให้ระบุส่วนประกอบที่สำคัญทั้งหมดโดยเรียงลำดับตามปริมาณจากมากไปน้อย การระบุข้อมูลส่วนนี้ต้องเป็นไปตามความเป็นจริงและครบถ้วน

นอกจากนี้ ยังมีข้อกำหนดพิเศษสำหรับการแสดงข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร (Food Allergen Information) ซึ่งเป็นข้อบังคับที่ต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด โดยต้องแสดงข้อความเตือนอย่างชัดเจนหากผลิตภัณฑ์มีส่วนประกอบของสารก่อภูมิแพ้ตามที่กฎหมายกำหนด เช่น

• ธัญพืชที่มีกลูเตน (เช่น ข้าวสาลี, ข้าวบาร์เลย์)
• สัตว์น้ำที่มีเปลือกแข็ง (เช่น กุ้ง, ปู)
• ไข่และผลิตภัณฑ์จากไข่
• ปลาและผลิตภัณฑ์จากปลา
• ถั่วลิสง, ถั่วเหลือง, ถั่วเปลือกแข็ง (เช่น อัลมอนด์, วอลนัท)
• นมและผลิตภัณฑ์นม (รวมถึงแลคโตส)
• ซัลไฟต์ในปริมาณมากกว่า 10 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม

การแจ้งข้อมูลส่วนนี้อย่างถูกต้องไม่เพียงแต่เป็นไปตามกฎหมายฉลาก แต่ยังเป็นการแสดงความใส่ใจต่อความปลอดภัยของผู้บริโภค ซึ่งสามารถป้องกันอันตรายร้ายแรงที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ที่มีอาการแพ้ได้

4. ปริมาณสุทธิ: ความชัดเจนบนบรรจุภัณฑ์

ฉลากต้องระบุปริมาณสุทธิของผลิตภัณฑ์ที่บรรจุอยู่ภายในอย่างชัดเจน เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถเปรียบเทียบราคาและปริมาณกับผลิตภัณฑ์อื่นได้ การแสดงปริมาณสุทธิต้องใช้หน่วยวัดที่เป็นมาตรฐานสากล เช่น

• ระบบเมตริก: เช่น กรัม (g), กิโลกรัม (kg), มิลลิลิตร (ml), ลิตร (l)

ข้อความต้องมีขนาดที่อ่านง่ายและจัดวางในตำแหน่งที่เห็นได้ชัดเจนบนฉลาก การระบุปริมาณสุทธิที่ไม่ถูกต้องหรือน้อยกว่าความเป็นจริงอาจเข้าข่ายการหลอกลวงผู้บริโภคและมีโทษตามกฎหมาย

5. วันที่ผลิตและวันหมดอายุ: หลักประกันความปลอดภัย

ข้อมูลเกี่ยวกับอายุการเก็บรักษาของผลิตภัณฑ์เป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบที่ขาดไม่ได้ เพื่อรับประกันความปลอดภัยและคุณภาพของอาหารจนถึงมือผู้บริโภค โดยทั่วไปจะแสดงในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง ดังนี้

• วันที่ผลิต (MFG/Mfd. Date): วันที่ผลิตสินค้าเสร็จสมบูรณ์
• วันที่หมดอายุ (EXP/Exp. Date): วันสุดท้ายที่ผลิตภัณฑ์ยังคงมีคุณภาพและปลอดภัยสำหรับการบริโภคภายใต้เงื่อนไขการเก็บรักษาที่แนะนำ
• ควรบริโภคก่อน (Best Before/BBF): วันที่ที่ผลิตภัณฑ์จะยังคงมีคุณภาพดีที่สุด หลังจากวันดังกล่าวผลิตภัณฑ์อาจยังบริโภคได้แต่คุณภาพอาจลดลง เช่น สี กลิ่น หรือรสชาติ

การแสดงข้อมูลส่วนนี้ต้องชัดเจนและเข้าใจง่าย เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถตัดสินใจเลือกซื้อและบริโภคสินค้าได้อย่างปลอดภัย รวมถึงเป็นประโยชน์ต่อผู้ประกอบการในการบริหารจัดการสต็อกสินค้าอีกด้วย

ข้อมูลเสริมที่ SME ต้องรู้: ฉลากโภชนาการและแหล่งข้อมูล อย.

นอกเหนือจาก 5 องค์ประกอบหลักแล้ว ยังมีข้อมูลอื่นๆ ที่ผู้ประกอบการ SME อาหารควรทำความเข้าใจ เพื่อให้การสร้างแบรนด์อาหารเป็นไปอย่างราบรื่นและถูกต้องตามกฎหมาย

ฉลากโภชนาการ: จำเป็นต้องมีเมื่อใด?

แม้ว่าฉลากโภชนาการ (Nutrition Facts) จะไม่ใช่ข้อบังคับสำหรับอาหารทุกประเภท แต่จะกลายเป็นสิ่งจำเป็นทันทีหากผลิตภัณฑ์เข้าข่ายเงื่อนไขต่อไปนี้:

• มีการกล่าวอ้างทางโภชนาการ: หากบนฉลากมีการใช้ข้อความ เช่น “ไขมัน 0%”, “แคลเซียมสูง”, “ไม่มีน้ำตาล”, “แคลอรี่ต่ำ” จะต้องแสดงฉลากโภชนาการเพื่อสนับสนุนคำกล่าวอ้างนั้น
• ใช้เพื่อส่งเสริมการขาย: หากมีการระบุคุณค่าทางอาหารเพื่อเป็นจุดขายของผลิตภัณฑ์
• ผลิตภัณฑ์สำหรับกลุ่มเฉพาะ: เช่น อาหารสำหรับเด็ก หรืออาหารสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก
• การส่งออก: ประเทศคู่ค้าส่วนใหญ่มักกำหนดให้มีฉลากโภชนาการตามมาตรฐานสากล

สำหรับ SME ที่ต้องการข้อมูลโภชนาการเพื่อจัดทำฉลาก แต่มีข้อจำกัดด้านงบประมาณในการส่งตรวจวิเคราะห์ สามารถตรวจสอบโครงการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ เช่น สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ที่อาจมีบริการตรวจวิเคราะห์ให้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายในบางช่วงเวลา

การตรวจสอบเลข อย. และการสนับสนุน SME

อย. ได้พัฒนาระบบเพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ประกอบการและผู้บริโภค ผู้บริโภคสามารถนำเลข อย. 13 หลักไปตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์ได้โดยตรงผ่านเว็บไซต์ของกองอาหาร อย. เพื่อยืนยันความถูกต้องของข้อมูล

ในขณะเดียวกัน อย. ยังมีมาตรการสนับสนุน SME โดยการพัฒนาระบบการยื่นขออนุญาตแบบออนไลน์ (E-submission) ซึ่งช่วยลดระยะเวลาและขั้นตอนลงอย่างมาก สำหรับอาหารที่มีความเสี่ยงต่ำ ผู้ประกอบการสามารถยื่นขอเลข อย. และรับ E-Certificate ได้ภายใน 1-2 วันทำการ นอกจากนี้ อย. ยังมีการจัดอบรมและให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์และการจัดทำฉลากที่ถูกต้องอย่างสม่ำเสมอ ผู้ประกอบการสามารถติดตามข้อมูลและดาวน์โหลดตัวอย่างฉลากสำหรับผลิตภัณฑ์ประเภทต่างๆ เช่น เครื่องดื่ม ขนมอบ หรืออาหารกึ่งสำเร็จรูป ได้จากเว็บไซต์ของ อย. โดยตรง

ผู้ประกอบการ SME ควรตรวจสอบกฎระเบียบและประกาศล่าสุดจากเว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (food.fda.moph.go.th) อยู่เสมอ เนื่องจากข้อกำหนดต่างๆ อาจมีการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงเพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลและความปลอดภัยของผู้บริโภค

สรุป: ฉลากที่ถูกต้องคือรากฐานของแบรนด์ที่ยั่งยืน

การปฏิบัติตาม เช็กลิสต์ฉลาก อย.: 5 จุดที่ SME ต้องมีบนสินค้าอาหาร ไม่ใช่เป็นเพียงการทำตามกฎระเบียบ แต่คือการสร้างมาตรฐานและความน่าเชื่อถือให้กับแบรนด์ตั้งแต่ก้าวแรก ฉลากสินค้าที่ให้ข้อมูลครบถ้วน ถูกต้อง และชัดเจน เป็นเครื่องมือสื่อสารที่ทรงพลังที่สุดระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภค มันสามารถสร้างความมั่นใจ สะท้อนความใส่ใจในคุณภาพและความปลอดภัย และเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ผู้บริโภคตัดสินใจเลือกผลิตภัณฑ์ของคุณท่ามกลางคู่แข่งมากมายในตลาด การลงทุนเวลาและทรัพยากรเพื่อออกแบบฉลากสินค้าอาหารให้ถูกต้องตามกฎหมายจึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า เพื่อการเติบโตอย่างยั่งยืนของธุรกิจ

ออกแบบและพิมพ์ฉลากสินค้าอาหารที่ได้มาตรฐาน

เมื่อเข้าใจถึงข้อกำหนดทั้งหมดแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการออกแบบและผลิตฉลากที่มีคุณภาพ เพื่อให้สินค้าของคุณโดดเด่นและเป็นที่จดจำ ที่ GIANT PRINT เราคือโรงงานผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ครบวงจร พร้อมให้บริการออกแบบและพิมพ์ฉลากสินค้าทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นสติ๊กเกอร์กันน้ำ สติ๊กเกอร์กระดาษ หรือวัสดุพิเศษอื่นๆ ด้วยเครื่องพิมพ์มาตรฐานระดับสากลและวัสดุคุณภาพสูงจากต่างประเทศ

ทีมงานมืออาชีพของเราพร้อมให้คำแนะนำและคำปรึกษา เพื่อให้ฉลากสินค้าของคุณไม่เพียงแต่สวยงาม แต่ยังถูกต้องตามข้อบังคับ สร้างความมั่นใจให้กับทั้งเจ้าของแบรนด์และผู้บริโภค นอกจากฉลากสินค้าแล้ว เรายังมีบริการผลิตสื่อสิ่งพิมพ์อื่นๆ อีกมากมาย เช่น สกรีนแก้วกาแฟ, นามบัตร, บัตรสะสมแต้ม, เมนูอาหาร และโบรชัวร์ เพื่อตอบสนองทุกความต้องการของธุรกิจ SME

ติดต่อเราเพื่อรับคำปรึกษาและเริ่มต้นสร้างสรรค์ฉลากที่สมบูรณ์แบบสำหรับแบรนด์ของคุณ:

ที่อยู่: 269 หมู่ 12 ถ. มิตรภาพ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองขอนแก่น ขอนแก่น 40000
เบอร์โทรศัพท์: 082-2262660
อีเมล: [email protected]

ติดตามผลงานและโปรโมชั่นได้ที่: FACEBOOK PAGE | LINE | TIKTOK

หรือ ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม ผ่านทางเว็บไซต์ของเรา