ฉลาก อย. ต้องมีอะไรบ้าง? Checklist สำหรับแบรนด์ SME

สำหรับผู้ประกอบการและแบรนด์ SME ในอุตสาหกรรมอาหาร การจัดทำฉลากสินค้าที่ถูกต้องตามกฎหมายถือเป็นหัวใจสำคัญที่ไม่สามารถมองข้ามได้ ฉลากอาหารไม่ได้เป็นเพียงสิ่งที่ให้ข้อมูลแก่ผู้บริโภค แต่ยังเป็นเครื่องยืนยันถึงมาตรฐาน ความปลอดภัย และความน่าเชื่อถือของแบรนด์อีกด้วย

• ฉลากอาหารที่มีเครื่องหมาย อย. เป็นข้อบังคับทางกฎหมายสำหรับผลิตภัณฑ์อาหารที่จำหน่ายในประเทศไทย
• การแสดงข้อมูลบนฉลากอย่างครบถ้วนและถูกต้อง ช่วยสร้างความโปร่งใสและสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภค
• องค์ประกอบสำคัญบนฉลากมีมากกว่า 10 รายการ ตั้งแต่ชื่ออาหาร เลขสารบบอาหาร ไปจนถึงข้อมูลโภชนาการและสารก่อภูมิแพ้
• การออกแบบฉลากสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐานอาจนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมายและบั่นทอนความน่าเชื่อถือของแบรนด์
• การเลือกโรงพิมพ์ฉลากที่มีความเชี่ยวชาญเป็นขั้นตอนสุดท้ายที่สำคัญ เพื่อให้ได้ฉลากที่มีคุณภาพ คมชัด และทนทาน

การทำความเข้าใจว่า ฉลาก อย. ต้องมีอะไรบ้าง? Checklist สำหรับแบรนด์ SME จึงเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการสร้างแบรนด์อาหารให้เติบโตอย่างยั่งยืน การปฏิบัติตามข้อบังคับของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ไม่เพียงแต่ช่วยให้ธุรกิจดำเนินไปอย่างราบรื่น แต่ยังเป็นการแสดงความรับผิดชอบต่อผู้บริโภค ซึ่งเป็นรากฐานของการสร้างแบรนด์ที่ประสบความสำเร็จในระยะยาว

ภาพรวมของฉลาก อย. และความสำคัญต่อธุรกิจอาหาร

ฉลากอาหารที่มีเครื่องหมาย อย. คือเอกสารสำคัญที่ปรากฏบนบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์อาหาร ซึ่งแสดงว่าผลิตภัณฑ์นั้นได้รับการพิจารณาด้านประสิทธิภาพ คุณภาพ และความปลอดภัยตามหลักเกณฑ์ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เป็นที่เรียบร้อยแล้ว การมีฉลากที่ถูกต้องตามกฎหมายจึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นข้อบังคับสำหรับผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้จัดจำหน่ายอาหารทุกรายในประเทศไทย

ความสำคัญของฉลาก อย. นั้นมีหลายมิติ ประการแรกคือ ด้านกฎหมาย การไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดอาจส่งผลให้ถูกดำเนินคดี มีโทษปรับ หรืออาจถึงขั้นระงับการผลิตและจำหน่าย ประการที่สองคือ ด้านความปลอดภัยของผู้บริโภค ฉลากเป็นแหล่งข้อมูลหลักที่ช่วยให้ผู้บริโภคตัดสินใจเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมกับตนเอง โดยเฉพาะข้อมูลเกี่ยวกับส่วนประกอบ สารก่อภูมิแพ้ และข้อมูลโภชนาการ ประการสุดท้ายคือ ด้านการตลาดและการสร้างแบรนด์ ฉลากที่ชัดเจนและได้มาตรฐานสะท้อนถึงความเป็นมืออาชีพและความใส่ใจของแบรนด์ ช่วยสร้างความไว้วางใจและส่งเสริมภาพลักษณ์ที่ดีให้กับผลิตภัณฑ์ในสายตาของผู้บริโภค

องค์ประกอบหลัก 11 ประการที่ต้องมีบนฉลากอาหาร

ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขและข้อบังคับฉลากอาหารของ อย. กำหนดให้ฉลากอาหารต้องมีข้อมูลสำคัญอย่างน้อย 11 รายการ เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับข้อมูลที่ครบถ้วนและโปร่งใส ซึ่งผู้ประกอบการแบรนด์อาหาร SME จำเป็นต้องตรวจสอบอย่างละเอียดก่อนดำเนินการพิมพ์ฉลากสินค้า

1. ชื่ออาหารและประเภท

ชื่ออาหารต้องระบุอย่างชัดเจนและต้องเป็นชื่อที่สื่อถึงประเภทของอาหารนั้นๆ โดยตรง ห้ามใช้ชื่อที่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดหรือหลอกลวงผู้บริโภคเกี่ยวกับลักษณะหรือส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ เช่น การใช้ชื่อ “น้ำส้มแท้ 100%” กับผลิตภัณฑ์ที่เป็นเพียงน้ำรสส้มปรุงแต่ง

2. เลขสารบบอาหาร 13 หลัก (เลข อย.)

เป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดในการยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ผ่านการอนุญาตจาก อย. แล้ว โดยต้องแสดงเลข 13 หลักในกรอบเครื่องหมาย อย. อย่างชัดเจน ตัวเลขต้องมีขนาดไม่เล็กกว่า 2 มิลลิเมตร และมีสีที่ตัดกันกับสีพื้นของกรอบ เพื่อให้สามารถมองเห็นและอ่านได้ง่าย

3. ข้อมูลผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้จัดจำหน่าย

ต้องระบุชื่อและที่อยู่ของผู้มีส่วนรับผิดชอบในผลิตภัณฑ์นั้นๆ อย่างชัดเจน กรณีที่เป็นสินค้าผลิตในประเทศ ต้องระบุชื่อและที่อยู่ของโรงงานผู้ผลิต หากเป็นสินค้านำเข้า ต้องระบุชื่อและที่อยู่ของผู้นำเข้า พร้อมทั้งระบุประเทศผู้ผลิตด้วย

4. ปริมาณสุทธิของอาหาร

ต้องแสดงปริมาณของอาหารที่บรรจุอยู่ภายในภาชนะ โดยใช้หน่วยวัดที่เป็นมาตรฐานสากล เช่น กรัม (g) หรือ กิโลกรัม (kg) สำหรับของแข็ง และ มิลลิลิตร (ml) หรือ ลิตร (l) สำหรับของเหลว เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถเปรียบเทียบราคาต่อหน่วยได้อย่างถูกต้อง

5. วันที่ผลิตและวันหมดอายุ

ข้อมูลส่วนนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความปลอดภัยของผู้บริโภค ต้องแสดงวันที่ผลิต (MFG/Mfd.) และวันที่ควรบริโภคก่อนหรือวันหมดอายุ (EXP/Exp.) ให้ชัดเจนและเข้าใจง่าย เช่น “ผลิต 20/11/2025” และ “หมดอายุ 20/11/2026”

6. คำแนะนำในการเก็บรักษา

เพื่อให้ผลิตภัณฑ์คงคุณภาพดีที่สุดจนถึงวันหมดอายุ จะต้องมีคำแนะนำในการเก็บรักษาที่เหมาะสม เช่น “ควรเก็บในที่แห้งและเย็น หลีกเลี่ยงแสงแดด” หรือ “หลังจากเปิดแล้วควรเก็บในตู้เย็นและบริโภคให้หมดภายใน 3 วัน”

7. วิธีการปรุงหรือวิธีใช้

สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ต้องผ่านการเตรียมหรือปรุงก่อนรับประทาน เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป หรืออาหารแช่แข็ง จะต้องระบุขั้นตอนและวิธีการปรุงอย่างชัดเจน เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับประทานอาหารที่ถูกสุขลักษณะและมีรสชาติที่ดีที่สุด

8. คำเตือนที่สำคัญ

เป็นส่วนที่จำเป็นสำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบที่อาจก่อให้เกิดอาการแพ้ หรือมีข้อจำกัดในการบริโภค ต้องระบุคำเตือนให้ชัดเจน เช่น “ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร: มีส่วนประกอบของถั่วลิสง นม และแป้งสาลี” หรือ “ไม่เหมาะสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี”

การระบุข้อมูลสารก่อภูมิแพ้ไม่เพียงแต่เป็นข้อบังคับทางกฎหมาย แต่ยังเป็นการแสดงความรับผิดชอบและความใส่ใจต่อความปลอดภัยของผู้บริโภคทุกคน

9. ข้อมูลส่วนประกอบ (Ingredients)

ต้องแสดงรายการส่วนประกอบทั้งหมดที่ใช้ในการผลิต โดยเรียงลำดับตามปริมาณจากมากที่สุดไปน้อยที่สุด การแสดงข้อมูลนี้ช่วยให้ผู้บริโภคที่มีข้อจำกัดด้านอาหารหรืออาการแพ้สามารถตรวจสอบและตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง

10. ข้อมูลโภชนาการ (Nutrition Facts)

ฉลากโภชนาการเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับอาหารหลายประเภท โดยต้องแสดงข้อมูลพลังงาน (แคลอรี่), โปรตีน, คาร์โบไฮเดรต, ไขมัน, น้ำตาล และโซเดียม ต่อหนึ่งหน่วยบริโภค และต่อหนึ่งหน่วยบรรจุภัณฑ์ เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจสำหรับผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพ

11. ข้อความอื่น ๆ ตามที่กฎหมายกำหนด

อาจมีข้อความเพิ่มเติมที่กฎหมายกำหนดสำหรับอาหารบางประเภท เช่น อาหารสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก หรืออาหารสำหรับทารก นอกจากนี้ หากในบรรจุภัณฑ์มีการใช้วัตถุกันชื้นหรือวัตถุดูดออกซิเจน จะต้องระบุข้อความ “ห้ามรับประทาน” ด้วยตัวอักษรสีแดงขนาดไม่ต่ำกว่า 3 มิลลิเมตร

Checklist ฉบับสมบูรณ์: ฉลาก อย. ต้องมีอะไรบ้าง?

เพื่อให้ง่ายต่อการตรวจสอบก่อนดำเนินการออกแบบและสั่งพิมพ์ฉลากสินค้า ผู้ประกอบการ SME สามารถใช้ตารางสรุป checklist นี้เพื่อทบทวนความครบถ้วนของข้อมูลบนฉลากผลิตภัณฑ์อาหารของตนเอง

ข้อควรระวังและข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการออกแบบฉลาก

นอกเหนือจากการมีข้อมูลครบถ้วนแล้ว คุณภาพของการออกแบบและการพิมพ์ฉลากสินค้าก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ผู้ประกอบการ SME ควรระมัดระวังข้อผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นได้ดังนี้:

• การแสดงข้อมูลเท็จหรือเกินจริง: ห้ามอวดอ้างสรรพคุณที่ไม่ได้รับอนุญาต หรือไม่สามารถพิสูจน์ได้ทางวิทยาศาสตร์ เช่น “ช่วยรักษาโรค” หรือ “ลดน้ำหนักได้ใน 7 วัน” การกระทำดังกล่าวถือเป็นการหลอกลวงผู้บริโภคและผิดกฎหมาย
• การออกแบบที่อ่านยาก: การใช้ตัวอักษรขนาดเล็กเกินไป หรือเลือกใช้สีตัวอักษรที่กลืนไปกับสีพื้นหลังของฉลาก ทำให้ข้อมูลสำคัญอ่านได้ไม่ชัดเจน โดยเฉพาะข้อมูลสำหรับผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีปัญหาทางสายตา
• คุณภาพการพิมพ์และวัสดุ: ฉลากต้องมีความคงทน ไม่หลุดลอกหรือซีดจางได้ง่ายเมื่อสัมผัสกับความชื้นหรือความเย็น การเลือกโรงพิมพ์ฉลากที่ใช้วัสดุและหมึกพิมพ์คุณภาพสูงจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้ฉลากยังคงสภาพสมบูรณ์ตลอดอายุการใช้งานของผลิตภัณฑ์
• การไม่ตรวจสอบข้อมูลล่าสุด: ข้อบังคับฉลากอาหารอาจมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง ผู้ประกอบการควรติดตามข่าวสารจาก อย. อย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้แน่ใจว่าฉลากที่จัดทำขึ้นเป็นไปตามกฎระเบียบฉบับล่าสุด

สรุปและขั้นตอนการพิมพ์ฉลากสินค้าสำหรับแบรนด์ SME

การจัดทำฉลากอาหารที่มีเครื่องหมาย อย. อย่างถูกต้องและครบถ้วน เป็นหนึ่งในกุญแจสำคัญสู่ความสำเร็จของแบรนด์อาหาร SME การปฏิบัติตามข้อกำหนดไม่เพียงแต่ช่วยหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมาย แต่ยังเป็นการสร้างความไว้วางใจและภาพลักษณ์ที่ดีให้กับแบรนด์ในระยะยาว เมื่อผู้ประกอบการได้ตรวจสอบข้อมูลทั้งหมดตาม checklist และออกแบบฉลากเรียบร้อยแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการเลือกโรงพิมพ์ที่มีคุณภาพและเชื่อถือได้

สำหรับผู้ประกอบการที่กำลังมองหาโซลูชันด้านการพิมพ์ที่ครบวงจร GIANT PRINT คือโรงงานผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ที่พร้อมให้บริการอย่างมืออาชีพ ด้วยประสบการณ์ในการออกแบบและผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็น ฉลากสินค้า, สติ๊กเกอร์, สกรีนแก้วกาแฟ, นามบัตร, บัตรสะสมแต้ม, เมนูอาหาร, และอื่นๆ อีกมากมาย ด้วยเครื่องพิมพ์มาตรฐานทันสมัยและวัสดุคุณภาพสูงนำเข้าจากต่างประเทศ พร้อมทีมงานที่เชี่ยวชาญ คอยให้คำแนะนำและปรึกษา เพื่อให้ทุกชิ้นงานตอบโจทย์ความต้องการของแบรนด์ SME และลูกค้าทุกท่านได้อย่างสมบูรณ์แบบ

ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม และรับคำปรึกษาด้านการออกแบบและผลิตฉลากสินค้าได้ที่:

• FACEBOOK PAGE: GiantprintMedia
• LINE: @282iufnx
• TIKTOK: @giantprint_official
• Website: giantprint.co.th

ที่อยู่:
ห้างหุ้นส่วนจำกัด ไจแอนท์ ปริ้น
44 หมู่ 14 ถนน ศรีจันทร์ ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น ขอนแก่น 40000

เบอร์โทรศัพท์: 082-2262660
อีเมล: [email protected]