ฉลาก อย. ต้องมีอะไรบ้าง? เช็กลิสต์สำหรับ SME ก่อนพิมพ์

สำหรับผู้ประกอบการธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ที่ดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับอาหารและเครื่องสำอาง การจัดทำฉลากสินค้าให้ถูกต้องตามข้อบังคับของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ถือเป็นขั้นตอนสำคัญที่ไม่สามารถละเลยได้ ฉลากที่สมบูรณ์ไม่เพียงแต่สร้างความน่าเชื่อถือให้กับผลิตภัณฑ์ แต่ยังเป็นข้อกำหนดทางกฎหมายที่จำเป็นต่อการวางจำหน่ายสินค้าในประเทศไทยอีกด้วย

สรุปประเด็นสำคัญสำหรับผู้ประกอบการ

• ความถูกต้องตามกฎหมาย: ฉลากสินค้าอาหารและเครื่องสำอางที่มีเครื่องหมาย อย. เป็นข้อบังคับตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข การแสดงข้อมูลที่ไม่ครบถ้วนอาจนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมาย
• องค์ประกอบหลักที่จำเป็น: ข้อมูลสำคัญที่ต้องระบุบนฉลากประกอบด้วย ชื่ออาหาร, เลขสารบบอาหาร 13 หลัก, ข้อมูลผู้ผลิต, ปริมาณสุทธิ, วันที่ผลิต/หมดอายุ, ส่วนประกอบ, และข้อมูลโภชนาการ
• ความชัดเจนในการสื่อสาร: การออกแบบฉลากต้องคำนึงถึงความชัดเจนในการแสดงข้อมูล ตัวอักษรต้องอ่านง่าย และข้อมูลต้องไม่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดแก่ผู้บริโภค
• ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร: การระบุส่วนประกอบที่เป็นสารก่อภูมิแพ้เป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของผู้บริโภคกลุ่มเสี่ยง
• การเตรียมตัวก่อนพิมพ์: ผู้ประกอบการควรตรวจสอบข้อมูลทุกรายการอย่างละเอียดถี่ถ้วนก่อนส่งไฟล์ให้โรงพิมพ์ เพื่อหลีกเลี่ยงต้นทุนในการแก้ไขและผลิตฉลากใหม่

ความสำคัญของฉลาก อย. ในธุรกิจอาหารและเครื่องสำอาง

การทราบว่า ฉลาก อย. ต้องมีอะไรบ้าง? เช็กลิสต์สำหรับ SME ก่อนพิมพ์ จึงเป็นความรู้พื้นฐานที่จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารและยา ฉลากสินค้าเปรียบเสมือนบัตรประจำตัวของผลิตภัณฑ์ ที่ทำหน้าที่สื่อสารข้อมูลสำคัญจากผู้ผลิตไปยังผู้บริโภคโดยตรง ซึ่งข้อมูลเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการตัดสินใจซื้อและสร้างความมั่นใจในความปลอดภัยของสินค้า

ตามกฎหมายของประเทศไทย ผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปที่บรรจุในภาชนะพร้อมจำหน่าย และผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางควบคุม จำเป็นต้องขออนุญาตและแสดงเครื่องหมายพร้อมเลขสารบบอาหารจาก อย. บนฉลากอย่างชัดเจน การปฏิบัติตามข้อกำหนดนี้ไม่เพียงแต่เป็นการดำเนินธุรกิจอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่ยังเป็นการยกระดับมาตรฐานของผลิตภัณฑ์ให้เป็นที่ยอมรับในตลาดวงกว้าง สร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน และปกป้องผู้บริโภคจากการได้รับข้อมูลที่ไม่ถูกต้องหรือเป็นอันตราย ดังนั้น ผู้ประกอบการ SME ทุกรายจึงควรให้ความสำคัญกับการศึกษาข้อบังคับและจัดเตรียมข้อมูลบนฉลากให้ครบถ้วนสมบูรณ์ก่อนเริ่มกระบวนการผลิตและจัดจำหน่าย

ฉลาก อย. ต้องมีอะไรบ้าง? องค์ประกอบสำคัญตามกฎหมาย

เพื่อให้สอดคล้องกับประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยเรื่องการแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุและข้อกำหนดอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ข้อมูลที่ต้องปรากฏบนฉลากสินค้าอาหารที่ต้องมีเครื่องหมาย อย. สามารถแบ่งเป็นหมวดหมู่หลักๆ ได้ดังต่อไปนี้

ข้อมูลระบุผลิตภัณฑ์: ชื่ออาหารและเลขสารบบอาหาร

ส่วนนี้คือข้อมูลพื้นฐานที่สุดที่ทำให้ผู้บริโภคทราบว่าผลิตภัณฑ์คืออะไรและผ่านการรับรองแล้วหรือไม่

• ชื่ออาหาร (Name of Food): ต้องระบุชื่อที่สื่อถึงประเภทหรือชนิดของอาหารอย่างชัดเจน ตรงไปตรงมา และสามารถมองเห็นได้อย่างเด่นชัดบนฉลาก
• เลขสารบบอาหาร (เลข อย. 13 หลัก): เป็นหัวใจสำคัญของฉลาก อย. ซึ่งต้องแสดงอยู่ในกรอบเครื่องหมาย อย. เสมอ ตัวเลขทั้ง 13 หลักนี้เป็นรหัสเฉพาะที่ใช้ระบุข้อมูลของผลิตภัณฑ์และสถานที่ผลิตนั้นๆ โดยมีข้อกำหนดด้านการแสดงผลที่ชัดเจน คือ ตัวอักษรต้องมีขนาดไม่ต่ำกว่า 2 มิลลิเมตร และสีของตัวเลขต้องตัดกับสีพื้นหลังของกรอบ ในขณะที่สีของกรอบก็ต้องตัดกับสีพื้นของฉลาก เพื่อให้สามารถมองเห็นและอ่านได้ง่าย

ข้อมูลผู้รับผิดชอบ: ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิต, ผู้จำหน่าย, หรือผู้นำเข้า

การระบุข้อมูลของผู้ที่รับผิดชอบต่อผลิตภัณฑ์เป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถติดต่อหรือตรวจสอบย้อนกลับได้ในกรณีที่เกิดปัญหา โดยต้องระบุชื่อและที่อยู่ของสำนักงานใหญ่ของผู้ผลิต หรือผู้จัดจำหน่าย สำหรับสินค้าที่ผลิตในประเทศ ในกรณีที่เป็นสินค้านำเข้า จะต้องระบุชื่อและประเทศของผู้ผลิต ควบคู่ไปกับชื่อและที่อยู่ของผู้นำเข้า โดยมีข้อความกำกับว่า “ผู้นำเข้า” หรือ “นำเข้าโดย” อย่างชัดเจน

ข้อมูลเชิงปริมาณ: ปริมาณสุทธิ

ปริมาณสุทธิ (Net Quantity) คือการบอกปริมาณของผลิตภัณฑ์ที่บรรจุอยู่ภายในภาชนะ โดยไม่รวมน้ำหนักของบรรจุภัณฑ์ ต้องแสดงในหน่วยเมตริก เช่น กรัม (g) หรือ กิโลกรัม (kg) สำหรับของแข็ง และ มิลลิลิตร (ml) หรือ ลิตร (l) สำหรับของเหลว กรณีที่เป็นอาหารกึ่งแข็งกึ่งเหลว อาจแสดงเป็นหน่วยน้ำหนักหรือปริมาตรก็ได้

ข้อมูลด้านเวลา: วันที่ผลิตและวันหมดอายุ

ข้อมูลส่วนนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความปลอดภัยในการบริโภค ผู้ผลิตต้องระบุข้อมูลต่อไปนี้ให้ชัดเจน:

• วันที่ผลิต (Manufacturing Date): ระบุวันที่ที่ผลิตภัณฑ์ถูกผลิตเสร็จสิ้น
• วันหมดอายุ (Expiry Date) หรือ ควรบริโภคก่อน (Best Before): ระบุวันสุดท้ายที่ผลิตภัณฑ์ยังคงมีคุณภาพดีที่สุดภายใต้การเก็บรักษาที่แนะนำ สำหรับอาหารบางประเภทที่มีอายุการเก็บรักษานาน เช่น น้ำตาล, เกลือ, น้ำส้มสายชู อาจได้รับข้อยกเว้นไม่ต้องระบุวันหมดอายุ แต่ต้องมีข้อความกำกับไว้

ข้อมูลการบริโภคและการเก็บรักษา

เพื่อให้ผลิตภัณฑ์คงคุณภาพดีที่สุดจนถึงมือผู้บริโภคและถูกนำไปใช้อย่างถูกวิธี ฉลากจึงต้องมีข้อมูลแนะนำดังนี้:

• วิธีการเก็บรักษา (Storage Instructions): คำแนะนำในการเก็บผลิตภัณฑ์ เช่น “เก็บในที่แห้งและเย็น”, “หลีกเลี่ยงแสงแดด”, หรือ “ควรเก็บในตู้เย็นหลังจากเปิดแล้ว”
• วิธีการปรุงหรือวิธีการใช้ (Instructions for Use/Preparation): ในกรณีที่ผลิตภัณฑ์จำเป็นต้องผ่านการเตรียมหรือปรุงก่อนบริโภค จะต้องมีคำอธิบายขั้นตอนที่ชัดเจนและเข้าใจง่าย

รายละเอียดส่วนประกอบและข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร

กฎหมายกำหนดให้ต้องแสดงรายการส่วนประกอบ (Ingredients) ทั้งหมดในผลิตภัณฑ์ โดยเรียงลำดับตามปริมาณจากมากที่สุดไปน้อยที่สุด นอกจากนี้ สิ่งที่สำคัญอย่างยิ่งคือการแสดงข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร หากผลิตภัณฑ์มีส่วนประกอบที่เป็นสารก่อภูมิแพ้ตามที่กฎหมายกำหนด (เช่น นม, ไข่, ถั่ว, แป้งสาลีที่มีกลูเตน, สัตว์น้ำมีเปลือก, ปลา, ถั่วเหลือง) จะต้องระบุข้อความ “ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร: มี…” อย่างชัดเจนและแยกออกมาให้เห็นได้ง่าย

การแสดงข้อมูลสารก่อภูมิแพ้อย่างถูกต้องและชัดเจน ไม่เพียงแต่เป็นไปตามกฎหมาย แต่ยังแสดงถึงความรับผิดชอบของผู้ประกอบการต่อความปลอดภัยของผู้บริโภคอีกด้วย

คำเตือนและข้อควรระวัง

สำหรับผลิตภัณฑ์บางชนิดที่มีข้อจำกัดหรือข้อควรระวังในการบริโภค จำเป็นต้องมีคำเตือน (Warning Statement) ระบุไว้บนฉลาก ตัวอย่างเช่น “ไม่เหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคไต” หรือ “เด็กควรบริโภคแต่น้อย” เพื่อป้องกันผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ต่อสุขภาพของผู้บริโภคกลุ่มเฉพาะ

ข้อมูลโภชนาการ: กรอบข้อมูลสำคัญต่อสุขภาพ

อาหารหลายประเภทตามประกาศของ อย. จำเป็นต้องแสดงกรอบข้อมูลโภชนาการ (Nutrition Information) ซึ่งให้รายละเอียดเกี่ยวกับพลังงาน (แคลอรี่), โปรตีน, คาร์โบไฮเดรต, ไขมัน, น้ำตาล, โซเดียม และสารอาหารอื่นๆ ต่อหนึ่งหน่วยบริโภค หรือต่อ 100 กรัม/มิลลิลิตร ข้อมูลส่วนนี้ช่วยให้ผู้บริโภคสามารถเปรียบเทียบและเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมกับความต้องการด้านสุขภาพของตนเองได้

ข้อความอื่นๆ ที่จำเป็นตามประเภทของผลิตภัณฑ์

ในบางกรณีอาจมีข้อความที่ต้องระบุเพิ่มเติม เช่น หากผลิตภัณฑ์มีซองวัตถุกันชื้นหรือวัตถุดูดออกซิเจนอยู่ภายในบรรจุภัณฑ์ จะต้องมีข้อความ “มีซองวัตถุกันชื้น” หรือ “มีซองวัตถุดูดออกซิเจน” พิมพ์ด้วยตัวอักษรสีแดงขนาดไม่ต่ำกว่า 3 มิลลิเมตร บนพื้นหลังสีขาว เพื่อป้องกันการบริโภคโดยไม่ได้ตั้งใจ

ข้อกำหนดเพิ่มเติมที่ SME ไม่ควรมองข้าม

นอกเหนือจากองค์ประกอบหลักที่กล่าวมาข้างต้น ยังมีข้อกำหนดปลีกย่อยที่ผู้ประกอบการ SME ควรให้ความสำคัญเพื่อความสมบูรณ์แบบของฉลากสินค้า

• ความชัดเจนและความถูกต้อง: ข้อความทั้งหมดบนฉลากต้องเป็นความจริง ไม่หลอกลวง หรือทำให้ผู้บริโภคเกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญของผลิตภัณฑ์ ตัวอักษรต้องมีขนาดที่เหมาะสม อ่านง่าย และชัดเจน
• ความคงทนของฉลาก: ฉลากต้องถูกติดบนภาชนะบรรจุอย่างแน่นหนา ไม่หลุดลอกได้ง่ายตลอดอายุการใช้งานของผลิตภัณฑ์ และต้องอยู่ในตำแหน่งที่มองเห็นได้สะดวก
• ฉลากสำหรับส่งออก: ในกรณีที่ผลิตเพื่อส่งออก ข้อความบนฉลากสามารถเป็นภาษาอื่นได้ แต่ยังคงต้องมีข้อมูลพื้นฐานตามกฎหมายไทยกำกับไว้อย่างน้อย เช่น ชื่ออาหาร, ประเทศผู้ผลิต และเลขสารบบอาหาร

ตารางเช็กลิสต์ฉบับสมบูรณ์: ตรวจสอบก่อนสั่งพิมพ์ฉลาก

เพื่อป้องกันความผิดพลาดก่อนที่จะลงทุนสั่งพิมพ์ฉลากจำนวนมาก ผู้ประกอบการสามารถใช้ตารางด้านล่างนี้เป็นเช็กลิสต์ในการตรวจสอบความครบถ้วนของข้อมูล

ภาพรวมขั้นตอนการขอเลขสารบบอาหาร (อย.)

ก่อนที่จะมีเลขสารบบอาหาร 13 หลักมาแสดงบนฉลากได้ ผู้ประกอบการจะต้องดำเนินการยื่นขออนุญาตกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาเสียก่อน โดยกระบวนการโดยสังเขปเกี่ยวข้องกับการเตรียมเอกสารสำคัญ ซึ่งประกอบด้วย

• แบบคำขออนุญาต (เช่น แบบ สบ.5)
• เอกสารจดทะเบียนธุรกิจ และสำเนาทะเบียนบ้าน/บัตรประชาชนของผู้ประกอบการ
• แผนที่และแผนผังของสถานที่ผลิตหรือนำเข้า
• สำเนาใบอนุญาตตั้งสถานที่ผลิตหรือนำเข้าอาหาร
• รายละเอียดของผลิตภัณฑ์ รวมถึงสูตรส่วนประกอบและกระบวนการผลิต
• ตัวอย่างผลิตภัณฑ์พร้อมฉบับร่างของฉลากสินค้า

การเตรียมเอกสารที่ครบถ้วนและถูกต้องจะช่วยให้กระบวนการพิจารณาอนุมัติเป็นไปอย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น

สรุป และ การเลือกโรงพิมพ์สำหรับฉลากสินค้า

การจัดทำฉลากสินค้าให้ถูกต้องตามข้อบังคับของ อย. เป็นมากกว่าหน้าที่ทางกฎหมาย แต่ยังเป็นการสร้างมาตรฐานและความน่าเชื่อถือให้กับแบรนด์ของผู้ประกอบการ SME การใส่ใจในรายละเอียดทุกขั้นตอน ตั้งแต่การรวบรวมข้อมูล การออกแบบ ไปจนถึงการตรวจสอบความถูกต้องก่อนสั่งพิมพ์ จะช่วยลดความเสี่ยงและสร้างโอกาสทางธุรกิจในระยะยาว

เมื่อการออกแบบและข้อมูลบนฉลากพร้อมแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการเลือกโรงพิมพ์ที่มีคุณภาพและเชื่อถือได้ เพื่อให้ได้ฉลากสินค้าที่สวยงาม คมชัด และทนทาน การเลือกโรงพิมพ์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการพิมพ์ฉลากโดยเฉพาะจะช่วยให้ผู้ประกอบการได้รับคำแนะนำที่ดีและผลงานที่ตอบโจทย์ความต้องการของผลิตภัณฑ์มากที่สุด

สำหรับผู้ประกอบการ SME ที่กำลังมองหาโรงงานผลิตสื่อสิ่งพิมพ์แบบครบวงจร GIANT PRINT พร้อมให้บริการออกแบบและผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็น ฉลากสินค้า, สติ๊กเกอร์, สกรีนแก้วกาแฟ, นามบัตร, และอื่นๆ อีกมากมาย ด้วยเครื่องพิมพ์มาตรฐานทันสมัยและวัสดุคุณภาพสูง พร้อมทีมงานมืออาชีพที่พร้อมให้คำปรึกษาอย่างรวดเร็ว เพื่อให้ผลงานของคุณโดดเด่นและถูกต้องตามมาตรฐาน

ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม

ที่อยู่: ห้างหุ้นส่วนจำกัด ไจแอนท์ ปริ้น 44 หมู่ 14 ถนน ศรีจันทร์ ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น ขอนแก่น 40000

เบอร์โทรศัพท์: 082-2262660

อีเมล: [email protected]

ติดตามเราได้ที่: FACEBOOK PAGE | LINE | TIKTOK